Kalendarium Nowożytne
do zakończenia I wojny światowej
i odzyskania przez Polskę niepodległości.
|
1494 – |
Tordesillas: podział odkrywanego świata na strefy wpływów Hiszpanii i Portugalii |
|
1498 – |
Azja: dotarcie Vasco da Gamy do Indii |
|
1517 – |
Rzesza Niemiecka: publikacja 95 tez przez Marcina Lutra, początek reformacji |
|
1520 – |
Imperium osmańskie: początek panowania Sulejmana Wspaniałego |
|
1521 – |
Azja: śmierć Magellana na Filipinach |
|
1525 – |
Europa Środkowa: sekularyzacja Prus Książęcych |
|
1526 – |
Węgry: zwycięstwo Turków nad armią węgierską w bitwie pod Mohaczem |
|
1532–33 – |
Peru: zajęcie państwa Inków przez hiszpańskiego konkwistadora Francisco Pizarra |
|
1533 – |
Anglia/Rzym: oderwanie Kościoła angielskiego od Rzymu |
|
1545–1563 – |
Włochy: sobór powszechny w Trydencie |
|
1555 – |
Rzesza Niemiecka: pokój religijny w Augsburgu, przyjęcie zasady cuius regio, eius religio (czyj kraj, tego religia) |
|
1571 – |
Morze Śródziemne: rozbicie floty tureckiej przez flotę Świętej Ligi w bitwie pod Lepanto |
|
1572 – |
Francja: masakra hugenotów w noc św. Bartłomieja |
|
1588 – |
Kanał La Manche: klęska hiszpańskiej armady w walce z flotą angielską |
|
1598–1613 – |
Rosja: okres zamętu zwany "wielką smutą" |
|
1598 – |
Francja: edykt nantejski króla Henryka IV, wolność wyznania dla hugenotów |
|
1613 – |
Rosja: Michał Romanow nowym carem, początek dynastii Romanowów |
|
1618 – |
Czechy: defenestracja praska, początek wojny trzydziestoletniej |
|
1620 – |
Czechy: zagłada szlachty czeskiej w bitwie pod Białą Górą |
|
1644 – |
Chiny: upadek dynastii Ming, początek rządów dynastii mandżurskiej |
|
1648 – |
Rzesza Niemiecka: pokój westfalski, zakończenie wojny trzydziestoletniej |
|
1683 – |
Austria: oblężenie Wiednia przez Turków, odsiecz wiedeńska i bitwa pod Kahlenbergiem |
|
1700–1721 – |
Europa Północna/Europa Środkowa: wielka wojna północna |
|
1701 – |
Prusy: koronacja Fryderyka I na króla Prus |
|
1709 – |
Rosja: klęska Szwedów z Rosjanami w bitwie pod Połtawą |
|
1713 – |
Europa Zachodnia: pokój w Utrechcie, zakończenie trwającej od 1701 roku hiszpańskiej wojny sukcesyjnej |
|
1721 – |
Europa Północna: pokój w Nystad, zakończenie wielkiej wojny północnej |
|
1733 – |
Europa Środkowa/Europa Wschodnia: porozumienie Prus, Austrii i Rosji, tzw. przymierze trzech czarnych orłów |
|
1740–48 – |
Europa Środkowa: wojna o sukcesję austriacką zakończona pokojem w Akwizgranie, wzmocnienie Prus |
|
1756–1763 – |
Europa Środkowa/Europa Zachodnia: wojna siedmioletnia między Prusami i Austrią oraz między Francją i Anglią |
|
1772–1795 – |
Europa Środkowa: rozbiory Rzeczpospolitej, podział pomiędzy Austrię, Rosję i Prusy |
|
1775–1783 – |
Ameryka: wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych |
|
1776 – |
Filadelfia: przyjęcie Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych Thomasa Jeffersona (4 VII) |
|
1789 – |
Francja: początek Wielkiej Rewolucji Francuskiej |
|
1793 – |
Francja: nasilenie terroru rewolucyjnego, ścięcie Ludwika XVI |
|
1799 – |
Francja: zamach stanu, obalenie dyrektoriatu przez Napoleona Bonapartego |
|
1804 – |
Francja: Napoleon I koronowany na cesarza Francuzów |
|
1805 – |
Trafalgar: klęska floty francuskiej w bitwie morskiej z flotą brytyjską, śmierć admirała Nelsona |
|
1805 – |
Europa Środkowa: "bitwa trzech cesarzy" pod Austerlitz |
|
1812–13 – |
Francja/Rosja: wyprawa Napoleona na Rosję |
|
1813 – |
Lipsk: tzw. bitwa narodów, zakończona klęską wojsk Napoleona |
|
1814–15 – |
Austria: kongres wiedeński |
|
1825 – |
Rosja: powstanie dekabrystów |
|
1839–1842 – |
Azja: wojna opiumowa między Chinami i Wielką Brytanią |
|
1848 – |
Europa Zachodnia/Europa Środkowa: Wiosna Ludów |
|
1850–1864 – |
Chiny: powstanie tajpingów |
|
1854–56 – |
Rosja: wojna krymska |
|
1858 – |
Indie: koniec państwa Mogołów po stłumieniu powstania Sipajów, podporządkowanie wschodnioindyjskich kolonii Wielkiej Brytanii |
|
1861–65 – |
Ameryka: wojna secesyjna w Stanach Zjednoczonych |
|
1864 – |
Wielka Brytania: utworzenie I Międzynarodówki |
|
1867 – |
Europa Środkowa: powstanie Monarchii Austro-Węgierskiej |
|
1868 – |
Azja: obalenie shogunatu w Japonii, początek okresu Meiji |
|
1870 – |
Włochy: zakończenie procesu jednoczenia państwa |
|
1870 – |
Rzym: zwołanie przez papieża Piusa IX I soboru watykańskiego |
|
1870–71 – |
Francja/Prusy: wojna francusko-pruska zakończona klęską Francji |
|
1871 – |
Europa Środkowa/Europa Zachodnia: zjednoczenie Niemiec przez Prusy, Wilhelm I cesarzem niemieckim |
|
1878 – |
Niemcy: podpisanie traktatu berlińskiego |
|
1894–95 – |
Azja: wojna chińsko-japońska |
|
1899–1902 – |
Afryka Południowa: wojna burska |
|
1900 – |
Chiny: powstanie bokserów |
|
1904–05 – |
Azja: wojna rosyjsko-japońska |
|
1905 – |
Rosja: krwawa niedziela w Petersburgu, początek rewolucji 1905–07 |
|
1912–13 – |
Bałkany: wojny bałkańskie, narastanie napięcia między istniejącymi tam państwami i rywalizującymi o wpływy w nich mocarstwami |
|
1914 – |
Bośnia: zamordowanie w Sarajewie arcyksięcia Franciszka Ferdynanda |
|
1914 – |
Austro-Węgry: wypowiedzenie wojny Serbii, początek I wojny światowej |
|
1914 – |
Prusy Wschodnie: zwycięstwo wojsk niemieckich z rosyjskimi w bitwie pod Tannenbergiem (Stębark) |
|
1914 – |
Francja: pierwsza bitwa nad Marną, powstrzymanie się armii niemieckiej od marszu na Paryż, początek wojny pozycyjnej |
|
1915 – |
Europa Środkowa: odrzucenie Rosjan na wschód po bitwie pod Gorlicami, odzyskanie Galicji przez Austro-Węgry, zajęcie Warszawy przez Niemców |
|
1916 – |
front zachodni: bitwa pod Verdun; bitwa nad Sommą |
|
1916 – |
cieśnina Skagerrak: bitwa jutlandzka, wielka bitwa morska stoczona między flotą brytyjską i niemiecką |
|
1917 – |
Rosja: burżuazyjno-demokratyczna rewolucja lutowa, abdykacja cara Mikołaja I; rewolucja październikowa, obalenie przez bolszewików Rządu Tymczasowego |
|
1918 – |
Ameryka: ogłoszenie przez prezydenta USA – W. Wilsona tzw. czternastu punktów |
|
1918 – |
Brześć Litewski: zawarcie pokoju między państwami centralnymi i Rosją |
|
1918 – |
front zachodni: druga bitwa na Marną, przejęcie inicjatywy przez aliantów |
|
1918 – |
Niemcy: rewolucja listopadowa, abdykacja cesarza Wilhelma II |
|
1918 – |
Europa Środkowa: rozpad Austro-Węgier |
|
1918 – 1918 - |
Francja: zawieszenie broni w lasku Compiegne, zakończenie działań wojennych (11 XI) ODZYSKANIE PRZEZ POLSKĘ NIEPODLEGŁOŚCI - 11 listopada |
źródło: strony internetowe


